Kim jest sygnalista? Wszystko co powinieneś wiedzieć o ustawie sygnalistów

6. maja 2022

Sygnalista to osoba, która informuje władze, pracodawcę lub opinię publiczną o nagannych warunkach lub naruszeniach prawa. Na przykład może to być oszustwo, korupcja lub nadużycie.

Słowo sygnalista (whistleblower) pochodzi z lat 60. XX wieku, kiedy to brytyjskie i amerykańskie media używały go w odniesieniu do sędziów piłkarskich i sędziów innych dyscyplin sportowych, którzy dmuchali w gwizdek, widząc złamanie reguł gry na boisku.

Dziś słowo sygnalista nabrało zupełnie innego, szerszego i bardziej odpowiedzialnego znaczenia – wszystko dlatego, że słowo to jest używane w odniesieniu do osoby, która informuje o sprawach, które w jego opinii są przedmiotem nadużyć lub są bezpośrednio niezgodne z prawem – czyli przestępstwem. Słowo to często mylone jest z donosicielem oraz osobą skarżącą się na osoby lub procesy w firmie – jednakże jego geneza jest znacznie bardziej przyjazna i sam sygnalista odnosi się do osób chcących dbać o bezpieczmśnto lecz jednocześnie chcące pozostać anonimowymi.

To, czy informacja którą zgłaszać sygnalista zostanie ujawniona opinii publicznej, władzom lub decydentom w miejscu pracy, nie ma bezpośredniego znaczenia dla użycia tego słowa. To sam czyn i decyzja o poinformowaniu o potencjalnych przestępstwach lub innych nadużyciach w miejscy pracy są nazywane whistleblowingiem – czyli sygnalizowaniem.

Bycie sygnalistą to bardzo odpowiedzialna, ale też ryzykowna rola. Wynika to z uprzedzeń osób do tego typu działań oraz historycznych sytuacji czy ustrojów które tego typu działania nagradzały – w zamian za szkodzenie niewinnym osobom. Dlatego tak często sygnalista sprowadzany jest do roli kapusia czy donosiciela – jest to jednak mylne przekonanie o osobach które chcą demaskować niebezpieczne często sytuacje w celu poprawy bezpieczeństwa swojego środowiska pracy, innych pracowników czy klientów.

Umożliwienie sygnalistom pozostania anonimowym jest jedną z kwestii, którą ma rozwiązać nowy wymóg prawny Uni Europejskiej – dyrektywa w sprawie sygnalistów w firmach. O dyrektywie piszemy więcej w tym artykule.

Kim jest sygnalista?

Sygnalistą może być każdy pracownik, kontraktor czy klient firmy. Jest nim osoba która w sposób bezpośredni weszła w interakcje z firmą oraz dostrzegła w niej nieprawidłowości mogące stanowić wykroczenie – sygnalista informacje te może w sposób anonimowy przekazać do osób decyzyjnych w firmie.

Aby ułatwić przekazywanie informacji, oraz rozstanie anonimowym – każda firma zatrudniająca powyżej 50 osób powinna do 17 grudnia 2023 wdrożyć procedury dla sygnalistów.

Znany sygnalista: Edward Snowden.

Jednym z najbardziej znanych sygnalistów jest znany wielu osobom Edward Snowden. Podczas swojej pracy w CIA E.Snowden zauważył rażące nieprawidłowości które uznał, że powinny ujrzeć światło dzienne – tak aby każdy obywatel miał ich świadomość. Były to ściśle tajne informacje o masowej inwigilacji prowadzonej przez NSA na całym świecie. Edward Snowden do dziś dzień żyje z konsekwencjami, swojej decyzji, a po azylu w Wielkiej Brytanii otrzymał zezwolenie na stały pobyt w Rosji.

Konsekwencje zgłaszania nieprawidłowości przez Edwarda Snowdena są przykładem tego, dlaczego Unia Europejska podjęła decyzję o uchwaleniu dyrektywy dot. Sygnalistów – chcąc chronić przyszłych sygnalistów oraz przyczynić się do poprawy sytuacji w wielu organizacjach czy przedsiębiorstwach prywatnych.

Dlaczego informowanie o nieprawidłowościach i nowa dyrektywa dla sygnalistów są ważne?

Wiele osób uważa, że przykład Edwarda Snowdena przedstawiony powyżej jest bardzo skrajnym ale jednocześnie ważnym przykładem który tłumaczy dlaczego ustawa o sygnalistach jest tak ważna.

Sama ustawa o sygnalistach nie jest po to aby umożliwiać anonimowe donoszenie w celu zaszkodzenia jednostkom lub organizacjom – wręcz przeciwnie, jest sposobem na radzenie sobie z nieprawidłowościami w sposób dojrzały – umożliwiający zachowania bezpieczeństwa dla osób decydujących się ujawnić przestępczy proceder. Synglista z definicji nie jest konfidentem czy donosicielem który manipuluje faktami – jest to osoba której zależy na prawidłowym funkcjonowaniu organizacji w której pracuje lub z którą współpracuje. Dyrektywa o sygnalistach jest pokazaniem, że dobro jednostki ale także dobro całych organizacji jest ważne i powinno być traktowane z odpowiedzialnością przy zastosowaniu odpowiednich procesów – z wykluczeniem nękania, dyskryminacji, wykluczenia czy innych kar.

Każdemu zdarza się zajrzeć na stronę z informacjami, obejrzeć telewizję lub program historyczny – jako społeczeństwo i jednostki jesteśmy zainteresowani prawdą i ważne dla nas jest aby osoba ujawniająca zakazany proceder była chroniona a nie obwiniana za anonimowe poinformowanie o przestępstwie. W przypadku braku odpowiednich procesów i procedur, osoba widząca niepracwidowści czy sama doświadczająca łamania prawa i przepisów – może uznać, że w przypadku ujawnienia tych faktów jej kariera i reputacja w miejscu pracy zostanie narażona na uszczerbek – w skutek tego powstrzyma się przed ujawnieniem złego precedensu a ten w rezultacie może zaszkodzić jej, osobom z jej firmy czy nawet osobom postronnym – bezpośrednio wpływając na bezpieczeństwo lub jakość świadczonych usług przez przedsiębiorstwo.

Właśnie z tego powodu ważne jest, aby istniały przepisy umożliwiające informowanie o nieprawidłowościach. Ważne jest aby sygnalista nie musiał martwić się odwetem za przestrzeganie prawa i sumienne informowanie o przestępstwach.

Dyrektywa w sprawie sygnalistów oznacza między innymi, że firmy nie mogą karać swoich pracowników za zgłaszanie nieprawidłowości. Wszelkie formy działań odwetowych są zabronione, w tym:

  • Zakończenie współpracy z pracownikiem
  • Zawieszenie współpracy z pracownikiem
  • Degradacja stanowiska pracy
  • Uniemożliwianie  promocji
  • Zmiana godzin pracy lub dotychczas wykonywanych zadań na mniej korzystne
  • Obniżenie wynagrodzenia
  • Zastraszanie, nękanie i wykluczenie w miejscu pracy wśród współpracowników lub kadry zarządzającej

Sygnalizowanie wewnętrzne czy zewnętrzne?

Sygnalizowanie można podzielić na dwa rodzaje: wewnętrzne i zewnętrzne.

Wewnętrzne sygnalizowanie o nieprawidłowościach: ma miejsce, gdy osoba zgłasza nielegalne warunki w swoim aktualnym lub byłym miejscu pracy. W tym miejscu zastosowanie ma nowa dyrektywa w sprawie sygnalizowania nieprawidłowości, która nakłada wymagania na wewnętrzny system zgłaszania nieprawidłowości w firmach zatrudniających powyżej 50 osób.

Zewnętrzne sygnalizowanie: ma miejsce, gdy dana osoba przekazuje publicznie informacje o przestępstwach – na przykład władzy, mediom lub policji.

Poznaj WhistleSystem: Bezpieczny i przyjazny system dla sygnalistów

Zgodność z nowymi wymogami prawnymi może łatwo stać się problemem dla prywatnych firm zatrudniających 50+ pracowników. Jeśli chcesz uniknąć wysokich kosztów oraz skomplkawanego wdrożenia przygotowującego Twoją firmę na nadchodzące zmiany prawne – zapoznaj się z naszą ofertą dla firm.

WhistleSystem to prosty i intuicyjny system dla sygnalistów informujący o nieprawidłowościach w firmie. Nasz system jest bezpieczny i przyjazne dla użytkownika oraz spełnia wszystkimi zasady, przepisy i wymogami prawnymi wynikające z Dyrektywy Unijnej o sygnalistach.

Decydując się. Na system WhistleSystem wybierasz sprawdzone rozwiązanie którym zaufało już setki firm w Danii, Szwecji i innych krajach Europejskich. Whistlesystem wymaga minimalnego nakładu pracy ze strony firmy – podczas wdrożenia dostarczamy pełną dokumentacje wymaganą przez prawo dla państwa firmy, a całe wdrożenie trwa mniej niż 20 minut. Wszystko to bez angażowania działu IT – wystarczy kilka kliknięć, a nasz system dostarczy gotową procedurę dla Państwa firmy.

Po wdrożeniu WhistleSystem, wszystko, co musisz zrobić, to zająć się wszelkimi sygnałami od sygnalistów, które otrzymasz za pośrednictwem systemu. Jednocześnie zadbasz o przestrzeganie prawa dotyczącego systemu sygnalistów w firmie i dostarczysz swoim pracownikom łatwy sposób do informowania o nieprawidłowościach w firmie – być może o nieprawidłowościach o których nie miałeś wiedzą mogą lub już wpływają negatywnie an funkcjonowanie firmy.

Zarezerwuj rozmowę demonstracyjną

Czy jesteś gotowy, aby poznać system sygnalistów? Umów się na bezpłatną rozmowę demonstracyjną.

Ostatnie artykuły

Kiedy ustawa o sygnalistach? Dowiedz się o czym warto wiedzieć.  

Kiedy ustawa o sygnalistach? Dowiedz się o czym warto wiedzieć.  

System dla sygnalistów – co to jest?  

System dla sygnalistów – co to jest?